Spermiogram je osnovna dijagnostička pretraga kojom se procjenjuje kvalitet, broj, pokretljivost i morfologija spermija u svrhu ispitivanja muške fertility i reproduktivnog zdravlja.
Spermiogram (analiza sjemene tečnosti) predstavlja temeljnu laboratorijsku analizu u procjeni reproduktivnog zdravlja muškarca. Ovim testom određuju se fizikalne osobine ejakulata te mikroskopski parametri koji opisuju koncentraciju, ukupni broj, pokretljivost i građu (morfologiju) spermija. Pravilna analiza pruža ključne informacije o funkciji testisa i prohodnosti semenih puteva.
Kome se test preporučuje
Određivanje parametara sjemene tečnosti primarno se provodi kod dijagnostike i praćenja stanja koja utiču na plodnost.
Procjena neplodnosti kod parova koji ne mogu ostvariti začeće nakon 12 mjeseci nezaštićenih odnosa
Praćenje oporavka spermatogeneze nakon operacije varikokela ili preboljenih infekcija
Evaluacija endokrinih i metaboličkih poremećaja koji utiču na lučenje polnih hormona
Sumnja na opstrukciju ili urođene anomalije sjemenovoda
Priprema i uzorak
Za tačnost analize neophodna je pravilna priprema pacijenta. Prije davanja uzorka obavezna je apstinencija od seksualnih odnosa i masturbacije u trajanju od najmanje 2, a najviše 7 dana. Uzorak ejakulata prikuplja se masturbacijom direktno u sterilnu posudu. Ukoliko se uzorak ne daje u laboratoriji, mora se dostaviti na sobnoj ili tjelesnoj temperaturi (37°C) u roku od 30 do 60 minuta od trenutka prikupljanja. Prije davanja uzorka izbjegava se konzumacija alkohola, teški fizički napori i izlaganje visokim temperaturama (saune, vruće kupke).
336 × 280
Tumačenje nalaza
Rezultat spermiograma obuhvata makroskopsku analizu (zapremina, pH vrijednost, boja, vrijeme likvefakcije i viskoznost) i mikroskopsku procjenu parametara spermija.
Oligospermija i azoospermija: Smanjena koncentracija spermija ili njihov potpun izostanak u ejakulatu, što ukazuje na oštećenje primarne funkcije testisa ili opstrukciju sjemenovoda.
Astenospermija: Smanjen procenat progresivno pokretnih spermija, što otežava njihovo putovanje do jajne ćelije.
Teratospermija: Povećan procenat spermija sa nepravilnom građom glave, vrata ili repa, što može negativno uticati na moć oplodnje.
Prisustvo leukocita (leukocitospermija): Može ukazivati na prisustvo infekcije ili upalnog procesa u urogenitalnom traktu.
Važne napomene
Kvalitet sjemene tečnosti je izuzetno varijabilan i podložan uticajima stresa, nedavnih febrilnih stanja, upotrebe lijekova i faktora okoline. Zbog toga se dijagnoza subfertilnosti nikada ne postavlja na osnovu samo jednog nalaza, već se preporučuje ponavljanje testa nakon nekoliko sedmica. Referentni kriteriji definisani su smjernicama Svjetske zdravstvene organizacije (WHO), ali pojedine laboratorije mogu primjenjivati blago prilagođene parametre ovisno o metodologiji rada.