Lab
Medicina.org
← Naslovnica
Laboratorijski testovi

Paracetamol (Acetaminofen)

Redakcija LabMedicina.org

Mjerenje koncentracije paracetamola u krvi koristi se za dijagnostiku i procjenu rizika od oštećenja jetre kod sumnje na predoziranje ili trovanje ovim lijekom.

Paracetamol (poznat i kao acetaminofen) jedan je od najčešće korištenih analgetika i antipiretika u svijetu. Iako je siguran kada se primjenjuje u preporučenim dozama, prekomjeran unos može dovesti do teškog i potencijalno smrtonosnog oštećenja jetre (hepatotoksičnosti). Određivanje koncentracije paracetamola u krvi ključni je laboratorijski test za procjenu stepena trovanja i pravovremeno uvođenje specifičnog antidota (N-acetilcisteina).

Kome se test preporučuje

Ispitivanje nivoa paracetamola u serumu primjenjuje se u urgentnim i kliničkim stanjima kada postoji sumnja na izloženost toksičnim dozama. Glavne indikacije obuhvataju:

  • Akutno namjerno ili zadesno predoziranje paracetamolom.
  • Sumnju na hroničnu kumulativnu toksičnost usljed dugotrajnog uzimanja viših doza.
  • Neobjašnjenu akutnu insuficijenciju jetre ili nagli skok jetrenih enzima.
  • Pacijente bez svijesti ili u stanju izmijenjenog mentalnog statusa kod kojih je uzrok nepoznat.
  • Praćenje efikasnosti terapije antidotom.

Priprema i uzorak

Za analizu je potreban uzorak venske krvi. Za tačnu interpretaciju akutnog predoziranja izuzetno je važno da se uzorak krvi uzme najmanje 4 sata nakon unosa lijeka, jer ranije uzimanje može dati lažno niske ili nepredvidive rezultate usljed nezavršene resorpcije. Post nije potreban. Ljekarskom osoblju treba dati tačne podatke o vremenu uzimanja lijeka, procijenjenoj dozi i eventualnom unosu drugih supstanci ili alkohola.

Tumačenje nalaza

Nivo paracetamola u krvi tumači se u zavisnosti od proteklog vremena od trenutka konzumacije, koristeći standardizovani Rumack-Matthew nomogram koji procjenjuje rizik od hepatotoksičnosti.

  • Terapijske vrijednosti: Pokazuju prisustvo lijeka u opsegu koji je predviđen za ublažavanje bola i povišene temperature bez rizika po jetru.
  • Toksične vrijednosti: Nivoi iznad definisane linije rizika na nomogramu zahtijevaju hitnu primjenu antidota kako bi se spriječila nekroza jetrenih ćelija.
  • Niske ili nedetektabilne vrijednosti: Mogu ukazivati da lijek nije unesen u opasnoj količini ili da je od unosa prošlo dovoljno vremena da se većina metabolisala.

Važne napomene

Procjena rizika zavisi i od faktora pacijenta, kao što su hronična konzumacija alkohola, malnutricija ili istovremena upotreba lijekova koji indukuju jetrene enzime, što može povećati osjetljivost na toksičnost. Referentni opsezi i pragovi toksičnosti variraju zavisno od metodologije pojedine laboratorije i primijenjenih dijagnostičkih protokola, stoga nalaz uvijek mora evaluirati ljekar u urgentnom ili kliničkom okruženju.

Više iz sekcije