Lab
Medicina.org
← Naslovnica
Laboratorijski testovi

Test na psihoaktivne supstance (Drugs of Abuse)

Redakcija LabMedicina.org

Kvalitativno i kvantitativno određivanje prisustva različitih ilegalnih droga i lijekova sa potencijalom zloupotrebe u uzorku.

Test na psihoaktivne supstance (poznat i kao skrining na droge) obuhvata grupu laboratorijskih analiza kojima se detektuje prisustvo ilegalnih supstanci ili lijekova s potencijalom zloupotrebe u biološkim uzorcima. Mjerenje se obično vrši za više klasa supstanci istovremeno, uključujući opijate, kanabinoide, kokain, amfetamine, metamfetamine, benzodiazepine i barbiturate. Ovaj test ima važnu ulogu u kliničkoj medicini, toksikologiji, medicini rada te sudsko-medicinskim vještačenjima.

Kome se test preporučuje

Indikacije za sprovođenje testiranja na psihoaktivne supstance uključuju:

  • Hitnu medicinsku procjenu pacijenata sa poremećajem svijesti, neobjašnjivim ponašanjem ili sumnjom na akutno trovanje i predoziranje.
  • Praćenje pacijenata uključenih u programe liječenja i rehabilitacije od bolesti ovisnosti.
  • Sistematske i vanredne preglede u okviru medicine rada za specifična radna mjesta sa povećanim rizikom.
  • Medicinsko-pravne i sudsko-forenzičke istrage.
  • Procjenu zdravstvenog stanja prije određenih hirurških zahvata ili započinjanja specifičnih terapija.

Priprema i uzorak

Najčešće korišteni uzorak za skrining jeste urin, zbog jednostavnosti sakupljanja i dužeg prozora detekcije većine supstanci. U određenim situacijama mogu se koristiti venska krv, pljuvačka ili vlasi kosa. Za samog pacijenta posebna fizička priprema poput posta nije potrebna. Kod uzimanja urina često se primjenjuju posebne procedure nadzora kako bi se spriječila zamjena, razrjeđivanje ili kontaminacija uzorka.

Tumačenje nalaza

Skrining testovi na droge najčešće daju kvalitativan rezultat (pozitivan ili negativan).

  • Pozitivan rezultat: Ukazuje na to da je određena supstanca ili njen metabolit prisutan u uzorku u koncentraciji koja je jednaka ili viša od unaprijed definisanog praga detekcije (cut-off vrijednost). Pozitivan nalaz potvrđuje izloženost supstanci, ali ne govori direktno o stepenu intoksikacije ili vremenu uzimanja.
  • Negativan rezultat: Znači da supstanca nije detektovana ili je njena koncentracija ispod praga osjetljivosti testa, što može biti posljedica nekonzumiranja ili prolaska prozora detekcije.

Važne napomene

Preliminarni (skrining) rezultati dobijeni imunohemijskim metodama mogu u nekim slučajevima dati lažno pozitivne reakcije uslijed unakrsne reaktivnosti sa pojedinim redovnim lijekovima. Stoga se za potvrdu pozitivnih rezultata u medicinsko-pravne svrhe moraju primijeniti visoko specifične potvrdne metode, kao što je gasna ili tečna hromatografija sa masenom spektrometrijom (GC-MS ili LC-MS). Vrijeme zadržavanja supstanci u organizmu značajno varira u zavisnosti od vrste supstance, doze, učestalosti upotrebe i individualnog metabolizma.

Više iz sekcije