Lab
Medicina.org
← Naslovnica
Laboratorijski testovi

Testiranje na acidorezistentne bacile (AFB test)

Redakcija LabMedicina.org

AFB testiranje služi za detekciju i identifikaciju mikobakterija, prvenstveno uzročnika tuberkuloze i srodnih infekcija u različitim biološkim uzorcima.

Testiranje na acidorezistentne bacile (AFB) obuhvata grupu laboratorijskih analiza koje se koriste za otkrivanje prisustva bakterija iz roda Mycobacterium, od kojih je najpoznatija Mycobacterium tuberculosis, uzročnik tuberkuloze. Ove bakterije posjeduju specifični ćelijski zid bogat mikolinskom kiselinom, što im daje svojstvo acidorezistentnosti — otpornosti na odbojavanje kiselinom tokom laboratorijskog bojenja. Dijagnostička obrada primarno obuhvata mikroskopski pregled razmaza, kultivaciju bakterija te savremene molekularne metode poput PCR-a. Mjerenje i identifikacija ovih mikroorganizama ključni su za pravovremenu dijagnozu, sprečavanje širenja zaraze i uvođenje odgovarajuće antimikrobne terapije.

Kome se test preporučuje

Ovo testiranje se indicira kod osoba sa simptomima koji ukazuju na plućnu ili vanplućnu tuberkulozu, kao i kod pacijenata sa povećanim rizikom od mikobakterijskih infekcija.

  • Osobama sa hroničnim kašljem koji traje duže od tri sedmice, propraćenim iskašljavanjem krvi ili gustog šlajma.
  • Osobama koje navode opšte simptome poput noćnog znojenja, neobjašnjivog gubitka tjelesne mase, povišene temperature i hroničnog umora.
  • Pacijentima sa sumnjivim infiltrativnim ili kavernoznim promjenama na rendgenskom snimku pluća.
  • Immunokompromitovanim pacijentima, posebno osobama sa HIV infekcijom ili onima na imunosupresivnoj terapiji.
  • Osobama koje su bile u bliskom kontaktu sa potvrđenim slučajevima aktivne tuberkuloze.
  • Pacijentima sa sumnjom na vanplućne oblike infekcije, poput tuberkuloznog meningitisa, limfadenitisa ili renalne tuberkuloze.

Priprema i uzorak

Za dijagnostiku plućne tuberkuloze najčešći uzorak je sputum (duboki ispljuvak). Obično se uzimaju tri uzastopna jutarnja uzorka u sterilne posude kako bi se povećala osjetljivost testa. Prije davanja uzorka potrebno je isprati usta običnom vodom, bez korištenja paste za zube ili vodice za usta. Kod pacijenata koji ne mogu iskašljati uzorak, može se raditi indukcija sputuma ili uzimanje bronhoalveolarnog lavata tokom bronhoskopije. Kod izvanplućnih oblika primjenjuju se uzorci urina, cerebrospinalne tečnosti, pleuralnog izliva ili tkivne biopsije. Za mikroskopski razmaz rezultati su dostupni brzo, dok kultivacija može trajati od nekoliko sedmica zbog sporog rasta mikobakterija.

Tumačenje nalaza

Rezultati AFB testiranja tumače se u kontekstu kliničke slike i primijenjene metodologije.

  • Pozitivan mikroskopski razmaz: Potvrđuje prisustvo acidorezistentnih bacila, što ukazuje na vjerovatnu aktivnu infekciju mikobakterijama i visok stepen zaraznosti pacijenta.
  • Negativan mikroskopski razmaz: Ne isključuje u potpunosti infekciju, jer je za pozitivnost potreban veći broj bakterija u uzorku, zbog čega je obavezna potvrda kultivacijom.
  • Pozitivna kultura: Predstavlja zlatni standard za dijagnozu, omogućava tačnu identifikaciju vrste i izradu antibiograma (test osjetljivosti na lijekove).
  • Molekularni testovi (PCR): Omogućavaju brzu detekciju DNK uzročnika i detekciju rezistencije na ključne lijekove poput rifampicina.

Važne napomene

Nalaz AFB razmaza ne može razlikovati Mycobacterium tuberculosis od netuberkuloznih mikobakterija, zbog čega je identifikacija putem kulture ili molekularnih testova obavezna. Referentne vrijednosti u smislu prisustva bakterija su uvijek negativne. Tumačenje nalaza mora izvoditi ljekar uzimajući u obzir epidemiološke podatke, kliničku sliku i radiološke nalaze. Varijabilnost u osjetljivosti metoda zavisi od kvaliteta samog uzorka i laboratorijskih tehnika koje se primjenjuju.

Više iz sekcije